توسعه‌ی حرفه‌ای معلمان دوره‌ی ابتدایی براساس تحلیل شکاف بین شناخت، باور و عملکرد معلمان نسبت به سند تحول بنیادین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عضو هیات علمی گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

10.48310/tpd.2026.20570.1979

چکیده

پیشینه و هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی ابعاد شناخت، باور و عملکرد معلمان دوره‌ی ابتدایی نسبت به سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در جهت توسعه‌ی حرفه‌ای معلمان بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی و جامعه‌ی آماری شامل همه‌ی معلمان ابتدایی استان لرستان در سال‌تحصیلی 1404- 1403 بود. نمونه‌گیری با روش در دسترس انجام شد و حجم نمونه با استفاده از نرم‌افزار G-Power، 45 نفر برآورد گردید؛ اما برای افزایش قدرت تحلیل‌، تعداد 200 پرسش‌نامه اجرا و تحلیل گردید. داده‌ها با پرسش‌نامه‌ی محقق‌ساخته‌ی سه‌بخشی (شامل سؤالات شناختی، گرایشی و رفتاری) جمع‌آوری شد. روایی محتوایی پرسش‌نامه توسط متخصصان علوم تربیتی تأیید گردید و پایایی آن با اجرای آزمایشی روی 20 نفر و محاسبه‌ی آلفای کرونباخ (83/0) تأمین گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با شاخص­های آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تی تک‌نمونه­ای، تی مستقل، و تحلیل واریانس یک‌راهه) انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که آگاهی معلمان دوره‌ی ابتدایی از سند تحول بالاتر از میانگین نظری بود (میانگین 34/3 از ۵) و باور و گرایش درونی نسبت به سند، در معلمان وجود دارد (میانگین 41/4). همچنین در رفتار و عملکرد آموزشی شرایط مطلوب و بالاتر از حد نظری است (میانگین 45/4). این نتایج با سطح معناداری (01/0 P <) تأیید شدند که نشان‌دهنده‌ی شناخت، باور و عملکرد متناسب با سند تحول در میان معلمان است. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش تصویری نسبتاً روشن از وضعیت معلمان مقطع ابتدایی در استان لرستان در رابطه با «سند تحول بنیادین» ارائه می‌دهد. یافته‌ها حاکی از آن است که اگر چه معلمان ممکن است درک جامعی از این سند نداشته باشند، اما باورها و نگرش‌های مثبتی نسبت به آن دارند و در عمل، مفاد آن را تا حد قابل ‌توجهی به اجرا درمی‌آورند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Professional Development for Primary Teachers through an Analysis of Gaps in Knowledge, Belief, and Practice about the Fundamental Reform Document in Education

نویسندگان [English]

  • fatemeh ramezani
  • Davood mirzaeifar
Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Lorestan University, Khorramabad,iran.
چکیده [English]

Background and Objectives: The purpose of this study was to examine the dimensions of cognition, belief, and practice among primary school teachers regarding the Fundamental Reform Document of Education with a view to their professional development (PD). Methods: This study employed a descriptive survey design. The statistical population consisted of all primary school teachers in Lorestan Province during the 2024-2025 academic year.  Convenience sampling was used, and G-Power software was employed to estimate a minimum required sample size of 45 participants. To increase statistical power and enhance the robustness of the analyses, 200 questionnaires were administered and analyzed. Data were collected using a three-part, researcher-developed questionnaire covering cognitive, attitudinal, and behavioral aspects. Content validity was confirmed by experts in educational sciences, and reliability was established through a pilot study with 20 participants. The data were analyzed using descriptive and inferential statistics, including one-sample t-tests, independent-samples t-tests, and one-way analysis of variance (ANOVA). Findings: The results indicated that primary school teachers’ awareness of the Fundamental Reform Document of Education was above the theoretical mean, reflecting a favorable level of knowledge about the document. Teachers also demonstrated strong internal endorsement of the document and positive attitudes toward it. Furthermore, their educational behaviors and professional practices were rated favorably, exceeding the theoretical midpoint. These differences were statistically significant, suggesting that teachers’ knowledge, beliefs, and practices were broadly aligned with the principles of the Fundamental Reform Document of Education. Conclusion: The results of this study provide a relatively clear picture of the status of primary school teachers in Lorestan Province regarding the "Fundamental Reform Document." The findings suggested that, although teachers may lack a comprehensive understanding of the document, they generally hold positive beliefs and attitudes toward it and demonstrate a considerable degree of implementation of its provisions in their educational practices.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Belief
  • Cognition
  • Fundamental Reform Document
  • Performance
  • Professional Development Teachers

مراجع

اخلاقی، آزیتا؛ صالح، بهرام؛ نویدادهم، مهدی. (1399). آینده‌پژوهی اجرای اهداف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در افق 1404. فصلنامه‌ی مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 10(34)، 80-56. https://sspp.iranjournals.ir/article_44775.html
ایروانی، شهین. (1393). مقدمه­ای بر تبیین ماهیت نظام آموزش و پرورش ایران از آغاز دوره­ی مدرن‌سازی تا امروز. پژوهش­نامه‌ی مبانی تعلیم و تربیت، 4(1)، 110-83. https://fedu.um.ac.ir/article_34397.html
بختیاری، لیلا؛ دهقانی، مرضیه. (1401). بررسی پژوهش‌های انجام شده مرتبط با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ایران: یک مطالعه‌ی فراترکیب. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 10(19 )، 47-5. https://doi.org/10.30497/esi.2022.242347.1509
بیات، موسی؛ غفاری، امیرحسین. (1399). موانع اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. تهران، ایران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://report.mrc.ir/article_8436_ca3a9be77f7e88708afb20c8cdf44b60.pdf
جوانبخت، فاطمه؛ حسینی، ابراهیم. (1400). بررسی مبانی فقهی و حقوقی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 29(51)، 232-205. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22516972.1400.29.51.9.1
حج‌فروش، احمد. (1391). بررسی تحلیلی چالش­های اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. تهران، ایران: مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی. https://report.mrc.ir/article_4283.html
دبیرخانه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1390). سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/805637
شریفیان، اسماعیل؛ ملکی­پور حرجندی، احسان. (1401). چالش­های پیش­روی برنامه­ها و راهکارهای عملیاتی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در بخش تربیت بدنی و ورزش مدارس. پژوهش‌نامه‌ی مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، 18(35)، 80-61. https://doi.org/10.22080/jsmb.2019.12007.2593
صمدی، معصومه. (1400). تبیین چالش‌های اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش براساس روش فرا ترکیب. سیاست‌گذاری عمومی، 4(7)، 334-331. https://doi.org/10.22059/jppolicy.2021.84833
عظیمی، محمد. (1399). بررسی و تدوین شاخص­های ارزیابی عملکرد نظام آموزش و پرورش در اجرای سند تحول بنیادین. پویش در آموزش علوم انسانی، 5(19)، 99-83. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.27172260.1399.6.19.8.3
قجری، ناصر؛ مزیدی، محمد؛ شمشیری، بابک. (1399). واکاوی و فهم اهم چالش‌ها و موانع عملی پیش‌رو در تحقق سند تحول بنیادین با تمرکز بر زیرنظام‌های اصلی آن. پژوهش‌های برنامه‌ی درسی، 10(1)، 33-1 https://doi.org/10.22099/jcr.2020.5816
کاکوجویباری، علی‌اصغر. (1390). الزامات اجرایی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. تهران: مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.
گمار مکربی، کبری. (1403). تحلیل چالش­های اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، اولین همایش ملی نگرش­های نوین در مسائل آموزش و پرورش. خوزستان: رامشیر.
محمدی، طالب؛ حسنی، رفیق؛ محمدی، مجید. (1398). آگاهی و نگرش مدیران مدارس و معلمان استان کردستان نسبت به مفاهیم و احکام سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. مدیریت مدرسه، 7(4)، 57-31. https://doi.org/10.34785/J010.1398.532
محمدی، طالب؛ حسنی، رفیق؛ محمدی، مجید. (1398). مدل بومی ارتقای آگاهی و نگرش معلمان استان کردستان نسبت به سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. تدریس‌پژوهی، 7(3)، 264-243. 10.34785/J012.2019.723
موسوی، ستاره. (1398). بررسی وضعیت موجود و مطلوب برخورداری از مهارت‌های مرتبط با ساحت‌های شش‌گانه‌ی سند تحول بنیادین در معلمان دوره‌ی ابتدایی. پژوهش در آموزش علوم ابتدایی، 1(2)، 70-57. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26765500.1398.1.2.6.8
نوری، منیره؛ لعلی، محسن. (1402). بررسی نقش و جایگاه معلمان در بهبود و اجرای طرح ساحت‌های شش‌گانه در سند تحول بنیادین. پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، 6(61)، 310-297. https://www.jonapte.ir/showpaper/12487232
نویدادهم، مهدی. (1391). الزامات مدیریتی تحول بنیادین در آموزش و پرورش. راهبرد فرهنگ، 5(17.18)، 323-295. https://www.jsfc.ir/article_43863.html
نویدکیا، افسانه؛ واعظی، رضا؛ قربانی­زاده، وجه‌اله. (1400). واکاوی اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. خط‌مشی‌گذاری عمومی در مدیریت (رسالت مدیریت دولتی)، 12(43 )، 30-13. https://sanad.iau.ir/ar/Article/790617
یوسف‌‌زاده چوسری، محمدرضا؛ میرزایی‌فر، داوود؛ شاه‌مرادی، مرتضی. (1400). کارآفرینی آموزشی و برنامه‌ی درسی. همدان: انتشارات دانشگاه بوعلی سینا.
Geletu, G. M. (2026). The effects of pedagogical mentoring and coaching on primary school teachers’ professional development practices and students’ learning engagements in classrooms in Urmia regional state: implications for professionalism. Education 3-13, 54(1), 186-202. https://doi.org/10.1080/03004279.2023.2293209
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2018). Multivariate data analysis (8th Ed.). United Kingdom: Cengage Learning. https://books.google.com/books/about/Multivariate_Data_Analysis.html?id=0R9ZswEACAAJ
Meroño, L., Calderón, A., & Arias-Estero, J. L. (2026). Teachers’ professional development needs: a critical analysis of TALIS through structural equation modelling. European Journal of Teacher Education, 49(1), 28-47. https://doi.org/10.1080/02619768.2023.2296354
Mulyani, H., Istiaq, M. A., Shauki, E. R., Kurniati, F., & Arlinda, H. (2025). Transforming education: exploring the influence of generative AI on teaching performance. Cogent Education, 12(1), 2448066. https://doi.org/10.1080/2331186X.2024.2448066
Shapira, N., & Amzalag, M. (2026). A teacher professional development program for online learning in times of crisis. Teacher Development, 30(1), 188-210. https://doi.org/10.1080/13664530.2025.2496441
Stavermann, K. (2025). Online teacher professional development: A research synthesis on effectiveness and evaluation. Technology, Knowledge and Learning, 30(1), 203-240. https://doi.org/10.1007/s10758-024-09792-9
Tarso Kasanah, H. U., Purwanto, E., Siswanto, D. H., & Khasanah, N. R. (2025). An empirical study on teacher performance: The effects of commitment, professionalism, and school principal Supervision in Sleman Regency. JUPERAN: Jurnal Penedidikan Dan Pembelajaran, 04(02), 750-759. https://orcid.org/0009-0002-8548-3226
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار