شایستگی مدرسان در عصر پیچیدگی: مدلی ترکیبی برای تقویت دستاوردهای دانشجویان

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گروه آموزش علوم تربیتی،دانشگاه فرهنگیان.تهران. ایران

10.48310/tpd.2026.21499.2040

چکیده

پیشینه و اهداف: در این پژوهش، شایستگی مدرسان در عصر پیچیدگی بررسی شده و مدلی ترکیبی برای تقویت دستاوردهای دانشجویان دانشگاه فرهنگیان استان کردستان ارائه گردیده است. روش: رویکرد مورد استفاده در این پژوهش، طرح ترکیبی از نوع آشیانه‌ای بوده است. در این راستا، داده‌های کمی و کیفی به صورت همزمان گردآوری و تحلیل شده‌اند. بخش کمی پژوهش با روش پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری شامل 720 نفر از دانشجویان سال آخر دانشگاه فرهنگیان استان کردستان بوده که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای و با در نظر گرفتن نسبت 30 درصد از خوشه‌ها انتخاب شده‌اند. ابزارهای پژوهش شامل دو مقیاس محقق‌ساخته بوده است: 1) مقیاس سنجش شایستگی‌های مدرسان در سه بعد فنی، رفتاری و زمینه‌ای، و 2) مقیاس سنجش دستاوردهای تحصیلی دانشجویان. داده‌های کمی با استفاده از روش همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. بخش کیفی پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی اجرا شده است. مشارکت‌کنندگان این بخش شامل 33 نفر از دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع معیار انتخاب شدند. گردآوری داده‌های کیفی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد و برای اعتبارسنجی نتایج از معیارهای اعتبارپذیری و اتکاپذیری استفاده گردید. تحلیل داده‌های کیفی با روش تحلیل شبکه مضامین صورت پذیرفت. یافته‌ها: نتایج حاصل از بخش کمی نشان داد که بین شایستگی‌های مدرسان و دستاوردهای تحصیلی دانشجویان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و شایستگی‌های اساتید قابلیت پیش‌بینی دستاوردهای تحصیلی دانشجویان را دارا می‌باشد. در بخش کیفی، تحلیل مضمون داده‌ها منجر به شناسایی دو مضمون سازمان‌دهنده اصلی گردید: 1) مهارت‌های زمینه‌ای در اساتید، و 2) رفتار علمی اساتید. نتایج: یافته‌های پژوهش گویای آن است که تقویت شایستگی‌های مدرسان به‌ویژه در حوزه‌های رفتاری و انطباق با پیچیدگی‌های محیط آموزشی، نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت دانشجومعلمان دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Instructors Competences in the Age of Complexity: A mixed Model for Enhancing Students Achievements

نویسندگان [English]

  • jafar torkzadeh 1
  • valiahmad kermaj 2
1 Professor,Department of Educational Management and Planning. Faculty of Educational Sciences and Psychology. Shiraz University
2 Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Background and Objectives: This study investigated instructor competencies in an era of complexity and sought to develop an integrated model for enhancing the academic achievement of student teachers at Farhangian University in Kurdistan Province. Methods: The study adopted an embedded mixed-methods design, in which quantitative and qualitative data were collected and analysed concurrently. The quantitative component employed a cross-sectional survey design. The study population consisted of 720 final-year student teachers enrolled at Farhangian University in Kurdistan Province, Iran. Participants were selected using cluster sampling, with 30% of the clusters included in the sample. Data were collected using two researcher-developed instruments: (1) an Instructor Competency Scale measuring technical, behavioural, and contextual dimensions of instructor competency; and (2) a Student Academic Achievement Scale. Quantitative data were analysed using Pearson’s correlation coefficient and structural equation modelling (SEM) to examine the relationships among the study variables. The qualitative phase adopted a phenomenological approach. Participants consisted of 33 student teachers selected through criterion-based purposive sampling. Data were generated through semi-structured interviews, and trustworthiness was established through the criteria of credibility and dependability. Qualitative data were analysed using thematic network analysis. Findings: The quantitative findings revealed a positive and statistically significant relationship between instructor competencies and student teachers’ academic achievement. Moreover, instructor competencies demonstrated significant predictive power in explaining student teachers’ academic achievement. The qualitative analysis resulted in the identification of two overarching organising themes: (1) instructors’ contextual competencies and (2) instructors’ scholarly and professional conduct. Conclusion: The findings indicate that strengthening instructor competencies, particularly behavioural competencies and the capacity to adapt to the complexities of educational environments, plays a pivotal role in promoting the academic success of student teachers

کلیدواژه‌ها [English]

  • Academic Achievements
  • Complexity
  • Farhangian University
  • Students
  • Instructor Qualifications

مراجع

اسدی شریف، فرانک؛ یاری حاج عطالو، جهانگیر؛ رضایی، عیسی؛ ادیب، یوسف؛ و کامران، عزیز. (1402). شایستگی‌های مدرسان آموزش پزشکی در آموزش مبتنی بر شبیه‌سازی: یک مطالعه فنومنولوژی توصیفی. نشریه پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۱۵(4)، ۱۳–۲۳. http://rme.gums.ac.ir/article-1-1336-fa.html
اسکندری، ابراهیم؛ عسگری، ناصر؛ و رزقی رستمی، علیرضا. (1402). الگوی شایستگی‌های حرفه‌ای مدرسان نظامی مراکز آموزش نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علوم و فنون نظامی، ۱۹(65)، ۵–۲۸. https://doi.org/10.22034/qjmst.2024.560977.1775
ترک‌زاده، جعفر؛ و احمدوند، علی محمد. (1388). الگوی کاربردی هدایت راهبردی نظام اطلاعات دانشگاه. پژوهشنامه آموزش عالی، ۲(6)، ۱۲۱–۱۴۰.
جلایی فر، سجاد؛ عبدالهی، بیژن؛ زین‌آبادی، حسن رضا؛ و عباسیان، حسین. (1400). شناسایی شایستگی‌های توسعه حرفه‌ای اعضای هیئت علمی تازه‌استخدام‌شده دانشگاه‌های دولتی شهر تهران. پژوهش در نظام‌های آموزشی، ۱۵(52)، ۵۸–۷۲.  https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23831324.1400.15.52.4.6
جلیلیان، ن؛ و جعفری‌زاده مالمیری، ع.ا. (۱۴۰۴). تبیین شایستگی‌ها در پرتو تحلیل محتوای کیفی [مقاله کنفرانسی]. سومین همایش بین‌المللی نیازها و ضرورت‌های نظام آموزش عالی در جامعه اطلاعاتی. سیویلیکا. https://civilica.com/doc/2611623/.
جعفری، سکینه؛ و عبدشریفی، فاطمه. (1393). ارائه مدل ساختاری از رابطه بین شایستگی‌های تدریس ادراک‌شده اعضای هیئت علمی و دستاوردهای تحصیلی دانشجویان. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، ۱(6)، ۴۷–۶۶. https://doi.org/10.22099/jsli.2014.2695
حیدری لقب، طاهره؛ نساج، مریم و دولتی، علی اکبر . (1404). واکاوی مؤلفه‌ها و شاخصه‌های مطلوب تربیتِ‌معلمانِ آینده برای دستیابی به ساحت علمی–فناورانه. توسعه حرفه ای معلم،.  10(3)136-93 ، doi: 10.48310/tpd.2025.18092.1828
رضایی، منیره. (1390). دانشگاه فرهنگیان، پاسخی به نیاز معلمان برای افزایش دانش حرفه‌ای در دنیای متحول امروز. فصلنامه پژوهشنامه فرهنگیان، ۱(1)، ۳۲.
رضایی، م؛ غیاثی ندوشن، س؛ و طاهری، م. (۱۴۰۵). تدوین مدل شایستگی مربیان مدارس برای به‌کارگیری در کانون توسعه با رویکرد رفتاری. نظریه و عمل در تربیت معلمان، ۱۱(۲۱)، ۴۹–۶۳. https://doi.org/10.48310/itt.2026.19348.1115
رشیدی، صدرا؛ پورکریمی، جواد؛ ابیلی، خدایار؛ و اللهیاری، رحمت الله. (1404). الگوی آمادگی استقرار کانون ارزیابی و توسعه شایستگی‌های اعضای هیئت علمی. نامه آموزش عالی، ۱۸(70)، ۷–۳۲. https://doi.org/10.22034/hel.2025.2022623.1944
محمدزاده، بفرین؛ مقصودی، لیلا؛ وکیلی، محمد مسعود؛ صادقی، طاهره؛ و زارعی، فاطمه. (1395). رابطه ویژگی‌های فردی و تجارب دانشگاهی با دستاوردهای تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زنجان. Journal of Medical Education Development, ۹(24)، ۹۲–۱۰۱.
محمدفتحی، سعید؛ علیزاده، سعید؛ و زمانی مقدم، افسانه. (1399). ارائه مدلی به‌منظور ارتقای شایستگی‌های حرفه‌ای مدرسان دانشگاه جامع علمی کاربردی. مجله پژوهش‌های مدیریت عمومی، ۱۳(49)، ۲۴۳–۲۶۸. https://doi.org/10.22111/jmr.2020.32519.4902
محمدی کاشانی، کیمیا؛ نصیری ولیک بنی، فخرالسادات و نویدادهم، مهدی. (1404). مقایسه صلاحیت‌های ‌حرفه‌ای نومعلمان دوره ابتدایی بر اساس نوع جذب (دانش‌آموختگان دانشگاه فرهنگیان و مهارت ‏آموزان ماده ۲۸) در شهر تهران. توسعه حرفه‌ای معلم، 10(3)، 47-70.  doi: 10.48310/tpd.2025.19571.1928
میرزاخواه خرشتمی، رضا؛ شکیبایی، زهره؛ و کاظم‌پور، اسماعیل. (140۰). شناسایی و تبیین ابعاد و مؤلفه‌های شایستگی مدرسان دانشگاه فرهنگیان در ایران. مدیریت تبلیغات و فروش، ۲(4)، ۲۶۴–۲۷۷. https://doi.org/10.52547/JABM.3.2.354324
طهماسبی، فاطمه؛ قلتاش، عباس؛ هاشمی، سید احمد و ماشینچی، علی اصغر . (1403). الگوی صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان کلاس‌های چندپایه. توسعه حرفه‌ای معلم، 9(4)، 97-123،. doi: 10.48310/tpd.2025.17683.1807
یونسی، احمد؛ عباسی، علی؛ حسینی‌خواه، علی؛ و خنیفر، حسین. (1401). شناسایی شایستگی‌ها و راهبردهای بالندگی اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان در ارتباط با برنامه درسی: یک مطالعه کیفی. پژوهش در نظام‌های آموزشی، ۱۶(56)، ۲۲–۳۳. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23831324.1401.16.56.2.9
Agustin, W., Wahyudin, A. Y., & Isnaini, S. (2021). Language learning strategies and academic achievement of English Department students. Journal of Arts and Education, 1(1), 19-29. 10.32996/ijllt.2024.7.10.2
Al-Anzi, B. (2007). Developing teacher competencies in light of quality standards in public education.In 14th Annual Meeting: Quality in Public Education, Saudi Society for Educational and Psychological Sciences - College of Education.
Ali, N., Jusoff, K., Ali, S., Mokhtar, N., & Salamat, A. (2009). The factors influencing students' performance at University Teknologi MARA Kedah, Malaysia. Management Science and Engineering, 3(4), 81-90.
Anjossilva, E.M.V. (2010). Pedagogic Competency of the Brazilian University Professors. Available at: http://www.aare.edu.au/01pap.
Assadisharif F, yari Haj atalou J, Rezaei E, Adib Y, Kamran A. Competencies of Medical Education Instructors in Simulation-based Learning: a Descriptive Phenomenological Study. Res Med Edu 2024; 15 (4) :13-23
URL: http://rme.gums.ac.ir/article-1-1336-fa.html
Azis, M., Hasiara, L. O., & Abduh, A. (2020). Relationship between Lecturers' Competences and Student Academic Achievement in Indonesian Public Universities. Talent Development & Excellence, 12(1), 1825-1832.
Bellacicco, R., & Demo, H. (2023). Students with disabilities in initial teacher training and the dilemma of professional competence. A systematic review. Alter. European Journal of Disability Research, 17(1), 5–27. https://doi.org/10.4000/9ifk
Boyatzis, R. E., & Ratti, F. (2009). Emotional, social and cognitive competencies distinguishing effective Italian managers and leaders in a private company and cooperatives. Journal of Management Development, 28(9), 821-833. https://doi.org/10.1108/02621710910987674
Channa, W. M., & Sahito, Z. (2022). Effect of Pedagogical Competences of English Language Teachers on Their Students' Academic Achievement: A Qualitative Study. Theory and Practice in Language Studies, 12(11), 2274-2281. 10.17507/tpls.1211.06.
Eskandari, Ebrahim; Asgari, Naser; & Razqi Rostami, Alireza. (2023). Professional competency model for military instructors at Air Defense Force training centers of the Islamic Republic of Iran Army. Military Science and Technology Quarterly, 19(65), 5-28. https://doi.org/10.22034/qjmst.2024.560977.1775.
Jafari, Sakineh; & Abdolsharifi, Fatemeh. (2014). Presenting a structural model of the relationship between perceived teaching competencies of faculty members and students' academic achievements. Journal of Teaching and Learning Studies, 1(6), 47-66. https://doi.org/10.22099/jsli.2014.2695
Jalaifar, Sajjad; Abdollahi, Bizhan; Zainabadi, Hassan Reza; & Abbasiyan, Hossein. (2021). Identifying professional development competencies for newly hired faculty members at public universities in Tehran. Research in Educational Systems, 15(52), 58-72. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23831324.1400.15.52.4.6
Konrad, C. (2002). The relationship of nursing student quality of effort, satisfaction, and self- reported perceptions of learning gains in associate degree nursing programs in specialized colleges. Doctoral dissertation.University of Illinois state, Department of educational administration and foundations.
Lindholm-Leary K, Borsato G (2006) Academic achievement. In: Educating English
Mashrabjonovich, O. J. (2023). Formation of professional competence of the future teacher in the information and educational process. Central Asian Journal of Social Sciences and History, 4(2),107–111. doi: 10.17605/OSF.IO/UST4P.
Mersha, Y., Bishaw, A., & Tegegne, F. (2013). Factors affecting female students’ academic achievement at Bahir Dar University. Journal of International Cooperation in Education, 15(3), 135-148.
Mirzakhah Khashtomi, Reza; Shakibaei, Zahra; & Kazempour, Esmaeil. (2021). Identifying and explaining dimensions and components of Farhangian University instructors' competencies in Iran. Advertising and Sales Management Journal, 2(4), 264-277. https://doi.org/10.52547/JABM.3.2.354324
Mohammad Fathi, Saeed; Alizadeh, Saeed; & Zamani Moghaddam, Afsaneh. (2020). Presenting a model for improving professional competencies of instructors at Applied Science Universities. Public Management Research Journal, 13(49), 243-268. https://doi.org/10.22111/jmr.2020.32519.4902
Mohammadzadeh, Bafrin; Maghsoudi, Leila; Vakili, Mohammad Masoud; Sadeqi, Tahereh; & Zarei, Fatemeh. (2016). The relationship between personal characteristics and university experiences with academic achievements of Zanjan University of Medical Sciences students. Journal of Medical Education Development, 9(24), 92-101.
Nagel, I. (2025). Promoting professional digital competence in student teachers: teacher educators’ task perception matters. European Journal of Teacher Education, 1–19. https://doi.org/10.1080/02619768.2025.2482932.
Nair, N. B., Jahagirdar, K. A., Angadi, J. G., & Meena, M. S. (2023). Professional competence of extension personnel in Karnataka state of India. Indian Journal of Extension Education, 59(2),79–83. doi: 10.48165/ijee.2023.59217.
Obied, A., & Alajmi, A. (2024). The professional competence of faculty members from the students’ perspective at Kuwait University and Palestine Technical University Kadoorie. Arab Gulf Journal of Scientific Research, 42(4), 1755-1769. https://doi.org/10.1108/AGJSR-05-2023-0208
Rashidi, Sadra; Pourkarimi, Javad; Abili, Khodayar; & Allahyari, Rahmatollah. (2025). Readiness model for establishing an assessment center and developing faculty members' competencies. Higher Education Letter, 18(70), 7-32. https://doi.org/10.22034/hel.2025.2022623.1944
Rezaei, Monireh. (2011). Farhangian University: A response to teachers' need for professional knowledge development in today's changing world. Farhangian Research Quarterly, 1(1), 32.
Saleem, M. A., & Qureshi, M. I. (2011). Credentials and examination of the factors affecting the students’ academic achievement in higher education (a case study of universities in public and private sector at D.I. Khan). Gomal University Journal of Research, 27(2), 74-80.
Semradova, I., & Hubackova, S. (2014). Responsibilities and competences of a university teacher. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 159, 437-441. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.12.403.
Sitepu, R. B., Eliyana, A., Raza, A., & Rosalina, M. (2020). The readiness of educational competency in higher education in connecting the era of industrial revolution 4.0. In SHS Web of Conferences(Vol. 76, 01045). EDP Sciences. https://doi.org/10.1051/shsconf/20207601045.
Steinmayr R, Meiǹer A, Weideinger AF, Wirthwein L (2014) Academic achievement. Oxford University Press.
Torkzadeh, Jafar; & Ahmadvand, Ali Mohammad. (2009). Practical model for strategic guidance of university information system. Higher Education Research Journal, 2(6), 121-140.
Wang, H., Hamid, J. A., & Tham, J. (2026). The impact of teacher competence on learning outcomes in university flipped classroom teaching. Edelweiss Applied Science and Technology, 10(2), 547–562. https://doi.org/10.55214/2576-8484.v10i2.12153.
Wawire, B. A., Nkunika, F., Robinette, J., Manyau, M., Koo, J. B., & Barnes-Story, A. E. (2025). Teacher Educator Knowledge, Skills, and Self-Efficacy: Systemic Impacts on Initial Teacher Education Programming. Trends in Higher Education, 4(3), 43-58. https://doi.org/10.3390/higheredu4030043
Younesi, Ahmad; Abbasi, Ali; Hosseini Khah, Ali; & Khanifar, Hossein. (2022). Identifying competencies and development strategies for Farhangian University faculty members in relation to curriculum: A qualitative study. Research in Educational Systems, 16(56), 22-33. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23831324.1401.16.56.2.9
Yuh, H. (2004). College student experiences among Asian international graduate students at the University of Denver. Doctoral dissertation, University of Denver, College of Education

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار