مطالعه پدیدارشناسانۀ اجرای برنامه درسی نگارش دورۀ اول متوسطه مبتنی بر فعالیت‏های تدریس و یادگیری

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ،دانشگاه فرهنگیان، تهران،ایران

2 گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

10.48310/tpd.2026.18740.1873

چکیده

پیشینه و اهداف: هدف از این پژوهش، مطالعه پدیدارشناسانۀ اجرای برنامة درسی نگارش دورۀ اول متوسطه مبتنی بر فعالیت‏های تدریس و یادگیری است. روش: این پژوهش به شیوه کیفی و با استفاده از روش پژوهش پدیدارشناسی انجام گرفت. در این پژوهش به‌منظور جمع آوری داده‌ها از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. مشارکت­ کنندگان ده نفر از معلمان و چهار نفر از استادان زبان و ادبیات فارسی بود که در دانشگاه فرهنگیان نیز تدریس داشتند. داده ­های پژوهش از مصاحبه با معلمان و استادان دارای تجربۀ زیسته تهیه شد. داده­ ها با به­ کارگیری چندباره داده ­ها؛ تشخیص و برچسب زدن به مقوله­ ها؛ احصای گزاره­ های مهم مرتبط با پدیده مورد نظر؛ فرموله کردن معانی؛ لیست­ کردن و خوشه ­بندی مقوله ­ها؛ ترکیب نتایج و به دست­ آوردن توصیفی جامع تجزیه و تحلیل شد. اعتبار داده ها در تحقیق حاضر بر اساس مدت زمان حضور محقق در میدان تحقیق و استفاده از روش مثلث بندی در زمینه اطلاعات، روش ها و محققان تضمین شد و اعتبار بخشی یافته ها با استفاده از دو معیار انتقال پذیری و تأییدپذیری انجام شد و روایی یافته ها تأیید گردید. یافته‌ها: یافته­ ها نشان داد مضمون اصلی آموزش محتوا در تجارب زیسته دبیران نگارش، شامل سه مضمون مشکلات آموزشی، ضعف کتاب و نبود کشش و جذابیت بود. مضمون اصلی روش­های  تدریس در تجارب زیسته دبیران نگارش؛ شامل سه مضمون بهره گیری از وسایل کمک آموزشی، تعامل با دانش آموزان، فعالیت­ های اثربخش و شیوه های انتقال درس است. مضمون اصلی فرصت­ های یادگیری دو مضمون فرعی فعالیت­ های بسترساز معلم و تعامل های دانش آموز محور را در بر دارد و در نهایت مضمون اصلی ارزشیابی در تجارب زیسته دبیران مزبور، ارزشیابی فرایندی و پایانی بود. نتیجه‌گیری: بر همین اساس نتایج این پژوهش می‌تواند در طراحی برنامه درسی نگارش به دبیران نگارش و حتی ادبیات دورۀ اول متوسطه کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Phenomenological Study of the Implementation of the Writing Curriculum for the First Year of Secondary Education Based on Teaching and Learning Activities

نویسندگان [English]

  • Ail Najafi 1
  • Mohamad Paknahad 2
  • Mahdi Sahraei 3
1
2 Department of Persian Language and Literature Education, Farhangian University, Tehran, Iran
3 M.A in Persian Language and Literature Education, Farhangian University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Background and Objectives:The purpose of this study was to phenomenologically explore the implementation of the writing curriculum for first-year secondary school students, with a focus on teaching and learning activities. Method: The study adopted a qualitative approach using a phenomenological research method. Data were collected through semi-structured interviews with ten Persian language and literature teachers and four professors who also taught at Farhangian University. The data were obtained from participants with firsthand experience of the phenomenon under investigation. The data were analyzed through repeated examination of the data, identification and labeling of categories, identification of significant statements related to the phenomenon, formulation of meanings, listing and clustering of categories, synthesis of the results, and development of a comprehensive description. The validity of the data was ensured through the researcher's presence in the research setting and the use of triangulation across information sources, methods, and researchers. Findins: The findings were also assessed based on the criteria of transferability and confirmability, which supported their trustworthiness. The findings revealed that the main theme of content instruction, based on the lived experiences of writing teachers, comprised three subthemes: instructional problems, weaknesses of the textbook, and a lack of appeal and attractiveness. The main theme of teaching methods included the use of teaching aids, interaction with students, effective activities, and methods of lesson delivery. The main theme of learning opportunities comprised two subthemes: teacher-created activities and student-centered interactions. Finally, the main theme of assessment included process-oriented and final assessment. Conclusion: Accordingly, the findings of this study may help writing teachers and Persian language and literature teachers improve the design of writing curricula for first-year secondary school students.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Writing
  • Curriculum
  • Phenomenology
  • Teaching and Learning
  • Content
  • Teaching Methods
  • Evaluation
آبادی زاده، یوسف (1400). شیوه‌های به کار گیری تکنولوژی‌های آموزشی در تدریس ادبیات فارسی و تاثیر آن بر میزان یادگیری دانش آموزان، چهارمین همایش بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی.
آلن سی، پی هاپکینز (1394). مبانی فلسفی روان‌شناختی و اجتماعی برنامه درسی. ترجمه: سیاوش خلیل شورینی، تهران: یادواره کتاب.
آقازاده، محرم (1377). راهنمای علمی برنامه­ریزی درسی، تهران: نوپردازان.
اشتروس، آنسلم و کوربن، جولیت (1385). اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی؛ رویه­ها و شیوه­ها، (ترجمه بیوک محمدی)، تهران: پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی. (تاریخ انتشار اثر به زبان‌اصلی: 1998).
امامی سیگارودی، عبدالحسین؛ دهقان نیری، ناهید؛ رهنورد، زهرا و نوری سعید، علی (1391). روش شناسی تحقیق کیفی: پدیدارشناسی. پرستاری و مامایی جامع نگر (2 (پی در پی 68)، 56-63.
پاک­نهاد، محمد؛ کرمی، زهره و مرادی، امیر (1401). مطالعه پدیدارشناسانه استفاده از نرم‌افزار پرده‌نگار (پاورپوینت) در آموزش زبان فارسی. توسعه حرفه‌ای معلم، 7(3)، 55-75.
حبیبی، آرش و جلال‌نیا، راحله (1401). کتاب پدیدارشناسی. تهران: انتشارات نارون.
حسینی‌نژاد، سید حسین (1389). کتاب نگارش، تهران: لوح زرین.
جلال نژاد، سید جمال (1394). روش تحلیل محتوای کتاب‌های درسی. تهران: دانش آفرین و رشد اندیشه.                         
خنیفر، حسین (1384). تحلیل محتوای ادبیات مدیریت اسلامی با تأکید بر آثار منتخب. مجله علمی مدیریت فرهنگ‌سازمانی. 3.
خسروی، رحمت­الله (1399). فعالیت‌های یادگیری. دانشنامه ایرانی برنامه­درسی.
داوودی، آذر؛ کشتی آرای، نرگس و یوسفی، علیرضا (1394). تبیین پدیدارشناسانه اصول برنامه درسی «تجربه تدریس»  (کارورزی) در دانشگاه فرهنگیان. نظریه و عمل در برنامه درسی. سال سوم پاییز و زمستان 1394 شماره 6.
  رئوف، علی (1390)، انشا روییدن در خود. تهران: آییژ.
سلیمی، محمدرضا و شرفی، روح‌انگیز (1394). بررسی ساختار و ابعاد روش تحقیق کیفی پدیدارشناسی. کنفرانس بین المللی علوم انسانی، روانشناسی و علوم اجتماعی. تهران.
سیف، علی‌اکبر (1402). روانشناسی پرورشی نوین. تهران: نشر دوران.
سیف، علی‌اکبر (1389). اندازه­گیری، سنجش و ارزیابی آموزشی. تهران: دوران.
سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی (1397). نگارش پایه هفتم. تهران: چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی (1397). نگارش پایه هشتم. تهران: چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی (1397). نگارش پایه نهم. تهران: چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
شرفی، حسن و سلسبیلی، نادر (1389). اثرگذاری فرصت‌های یادگیری، در تعامل نظریه و عمل برنامه درسی و آموزش هنر. فصلنامه مطالعات فرهنگ – ارتباطات. ش 11، 71-96.
شعبانی، حسن (1401). مهارت­های آموزشی و پرورشی شعبانی جلد اول (روش­ها و فنون تدریس). تهران: سمت.
عرب، عباس؛ انصاری پور، محمد و فلاح، سعید (1402). چگونگی افزایش انگیزه در درس مطالعات اجتماعی دانش آموزان پایه چهارم با استفاده از آموزش طنزمحور. مجله توسعه حرفه ای معلم. سال هشتم. شماره 2،  69-88.
فتحی واجارگاه، کورش (1395). اصول و مفاهیم اساسی برنامه­ریزی درسی. تهران: علم استادان.
فیوضات،یحیی(1356). مبانی برنامه ریزی آموزشی. تهران: دانشگاه ابوریحان.
کلارک؛ جی و وایت، جی (2010). یادگیری تجربی: یک مزیت قطعی در بازار کار. مجله آمریکایی آموزش کسب و کار. ۳(۲)، ۱۱۵-۱۱۸.
کشانی، سمیه (1402). بررسی روش‌های تدریس در مدارس. پنجمین همایش ملی پژوهش‌های حرفه­ای در روانشناسی و مشاوره با رویکرد از نگاه معلم.
گلمرادی، صدف (۱۳۹۷). حق نوشتن، ضرورت وجود درس نگارش در برنامه درسی.  رشد آموزش.
مردیت گال، والتر بورگ و جویس گال (1393). روش­های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان‌شناسی (1401)، مترجم (ها): جمعی از مؤلفان زیر نظر دکتر احمدرضا نصر اصفهانی، تهران: سمت.
ملکی، حسن (1395). مبانی برنامه ریزی درسی آموزش متوسطه. تهران. سمت.
مهر محمدی، محمود (1399). کتاب برنامه درسی: نظرگاه­ها، رویکردها و چشم اندازه. به نشر (آستان قدس رضوی).
محمدی، مهدی (1392). تحقیقات تحلیل محتوا در ادبیات کودکان و نوجوانان ایران از سال 1353-1390. تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه­های عمومی. دوره 19 بهار 1392 شماره 72.