شناسایی و اعتبارسنجی الگوی معلم خُبره مبتنی بر ارزش‌های اسلامی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور

10.48310/tpd.2025.17712.1789

چکیده

پیشینه و اهداف: معلمان، مهم‌ترین رکن نظام آموزشی به‌شمار می‌روند. در کشور ما عملکرد معلمان باید منطبق با ارزش‌های اسلامی باشد؛ لذا هدف این پژوهش، شناسایی و اعتبارسنجی الگوی معلم خُبره مبتنی بر ارزش‌های اسلامی بود. روش‌ها‌: روش پژوهش، ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، جامعه آماری شامل متون و پژوهش‌های مرتبط و صاحب‌نظران خُبره دانشگاه‌های فرهنگیان و آموزش‌وپرورش استان‌های غربی کشور بود که به روش نمونه‌گیری هدف‌مند تا اشباع نظری، تعداد 16 نفر انتخاب شد. جامعه آماری بخش کمّی، همه معلمان دوره اول و دوم متوسطه شهر صحنه، به تعداد 220 نفر بود که به روش نمونه‌گیری هدف‌مند (در دسترس)، تعداد 136 نفر پرسش‌نامه‌ را پاسخ دادند. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و در بخش کمّی، پرسش‌نامه محقق‌ساخته با 50 سؤال بسته‌پاسخ بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها در بخش کیفی، از روش تحلیل مضمون و در بخش کمّی از تحلیل عامل تأییدی استفاده شد. یافته‌ها: نتایج مصاحبه نیمه‌ساختاریافته نشان داد که الگوی معلم خُبره مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، دارای 50 شاخص و 15 مؤلفه در سه بُعد دانش، نگرش و رفتار است. همچنین الگوی پیشنهادی معلم خُبره با استفاده از روش‌های تحلیل عامل تأییدی، اعتباریابی شد. نتیجه‌گیری: با توجه به نیاز مبرم کشور به نیروی کار نخبه و تأثیرگذار برای توسعه و پیشرفت، وجود معلمان خُبره که از دانش روز برخوردار باشند، نگرش و باور‌های عمیق به مبانی اسلام داشته باشند و از نظر رفتاری الگوی عملی خوبی برای دیگران باشند امری ضروری است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Identifying and Validating the Expert Teacher Model Based on Islamic Values

نویسنده [English]

  • Abedin Darabi Emarati
Assistant professor, department of educational sciences, Payame Noor University
چکیده [English]

Background and Objectives: Teachers are regarded as the most crucial pillar of the educational system. In our country, their performance must align with Islamic values. Therefore, the purpose of this study was to identify and validate the expert teacher model based on Islamic values. Methods: The research method was a combination of sequential exploratory types. In the qualitative phase, the statistical population included relevant texts and studies, and in the interview phase, there were experts from Farhangian University and education office in the western provinces of the country, who were selected according to purposive sampling until theoretical saturation (N=16). The statistical population of the quantitative phase consisted of all first and second-grade high school teachers in Sahneh City (N=220), of whom 136 teachers were selected using the purposive sampling method (available) and answered the questionnaire. The data collection instrument in the qualitative phase was a semi-structured interview, and in the quantitative phase, a researcher-made questionnaire with 50 close-ended items. Thematic analysis method was used in the qualitative phase and confirmatory factor analysis in the quantitative phase to analyze the data. Findings: The results of the semi-structured interviews showed that the expert teacher model based on Islamic teachings has 50 indicators and 15 components in three dimensions: knowledge, attitude, and behavior. Additionally, the proposed expert teacher model was validated using confirmatory factor analysis methods. Conclusion: Given the urgent need for an elite and influential workforce for national development, the presence of expert teachers who are knowledgeable in contemporary science, possess deep beliefs about Islamic foundations, and serve as effective role models are essential.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Values
  • Islamic
  • Expert
  • Model
  • Teacher